قنات یا کاریز، یک سامانه پیچیده و هوشمندانه برای استخراج آب زیرزمینی و انتقال آن به سطح زمین است که به‌عنوان یکی از برجسته‌ترین شاهکارهای مهندسی تاریخ بشر شناخته می‌شود. این فناوری که خاستگاه آن فلات ایران است، برای هزاران سال نقش محوری در شکل‌گیری و تداوم تمدن‌ها، به‌ویژه در مناطق خشک و نیمه‌خشک جهان، ایفا کرده است. قنات با استفاده از نیروی گرانش و بدون نیاز به هیچ‌گونه انرژی خارجی، آب را از سفره‌های آب زیرزمینی در ارتفاعات به دشت‌ها و مراکز جمعیتی هدایت می‌کند و امکان کشاورزی پایدار، توسعه شهرها و ایجاد باغ‌های سرسبز ایرانی را در دل کویر فراهم آورده است.